Vetitë mekanike përcaktojnë sjelljen e një materiali kur i nënshtrohet ngarkesave të jashtme. Nëse, për shembull, përpiqemi të përkulim me të njëjtën forcë dy shufra të holla me trashësi gjysmë centimetri, njëra prej druri dhe tjetra prej hekuri, vëmë re se ajo prej druri përkulet, ndërsa ajo prej hekuri jo. Ngarkesat e thjeshta, që mund ta deformojnë ose ta thyejnë një material, janë pesë dhe mund të veprojnë edhe së bashku. Për shembull, trungu i një peme i nënshtrohet shtypjes për shkak të peshës së kurorës së saj dhe, kur fryn erë, edhe përkuljes.
Ngarkesat e thjeshta:
- Tërheqja priret ta zgjasë materialin (imagjino, për shembull, kur tërheq një llastik).
- Shtypja priret ta ngjeshë materialin (imagjino, për shembull, kur shtyp një shishe).
- Përkulja priret ta përkulë materialin (imagjino, për shembull, kur hidhesh në ujë nga një trampolinë).
- Përdredhja priret ta përdredhë materialin (imagjino, për shembull, kur shtrydh një leckë).
- Prerja priret të bëjë që dy rrafshe të afërta të materialit të rrëshqasin njëri mbi tjetrin (imagjino, për shembull, kur gris një fletë letre).
Në bazë të sjelljes së materialit kur i nënshtrohet një ngarkese, mund të dallohen vetitë mekanike të mëposhtme.
- Fortësia: është aftësia e një materiali për t'i rezistuar depërtimit të një trupi tjetër më të fortë. Për shembull, maja e një trapani duhet të jetë më e fortë se materiali që duhet të shpojë.
- Qëndrueshmëria ose rezilienca: është aftësia e një materiali për t'u rezistuar goditjeve pa u thyer. Për shembull, një helmetë mbrojtëse duhet të jetë e realizuar me materiale të afta të thithin goditjet.
- Rezistenca mekanike: është aftësia e një materiali për t'u rezistuar ngarkesave statike. Për shembull, një kolonë duhet të jetë në gjendje të mbajë peshën e strukturës që ndodhet mbi të.
- Rezistenca ndaj lodhjes: është aftësia për t'u rezistuar ngarkesave të përsëritura në kohë. Për shembull, një sustë i nënshtrohet vazhdimisht shtypjeve dhe zgjatjeve pa u thyer.
Italiano
Le proprietà meccaniche definiscono il comportamento di un materiale sottoposto a sollecitazioni esterne. Se, per esempio, proviamo a piegare con la stessa forza due listelli spessi mezzo centimetro, uno di legno e uno di ferro, notiamo che quello di legno si flette e quello di ferro no. Le sollecitazioni semplici, che possono deformare o rompere un materiale, sono cinque e possono agire anche insieme. Per esempio, il tronco di un albero è sottoposto a compressione per il peso della sua chioma e, se tira vento, anche a flessione.
Le sollecitazioni semplici:
- La trazione, tende ad allungare il materiale (immagina, per esempio, mentre tiri un elastico).
- La compressione, tende a comprimere un materiale (immagina, per esempio, di schiacciare una bottiglia)
- La flessione, tende a piegare il materiale (immagina, per esempio, di fare un tuffo da un trampolino)
- La torsione, tende a torcere un materiale (immagina, per esempio, di strizzare uno strofinaccio)
- Il taglio, tende a far slittare l'uno sull'altro due piani vicini di un materiale. (immagina, per esempio, quando strappi un foglio di carta)
Në bazë të sjelljes së materialit kur i nënshtrohet një ngarkese, mund të dallohen vetitë mekanike të mëposhtme.
- Fortësia: është aftësia e një materiali për t'i rezistuar depërtimit të një trupi tjetër më të fortë. Për shembull, maja e një trapani duhet të jetë më e fortë se materiali që duhet të shpojë.
- Qëndrueshmëria: është aftësia e një materiali për t'u rezistuar goditjeve pa u thyer. Për shembull, një helmetë mbrojtëse duhet të jetë e realizuar me materiale të afta të thithin goditjet.
- Rezistenca mekanike: është aftësia e një materiali për t'u rezistuar ngarkesave statike. Për shembull, një kolonë duhet të jetë në gjendje të mbajë peshën e strukturës që ndodhet mbi të.
- Rezistenca ndaj lodhjes: është aftësia për t'u rezistuar ngarkesave të përsëritura në kohë. Për shembull, një sustë i nënshtrohet vazhdimisht shtypjeve dhe zgjatjeve pa u thyer.
Italiano
In base al comportamento del materiale quando è sottoposto a una sollecitazione, si possono individuare le seguenti proprietà meccaniche.
- Durezza: è la capacità di un materiale di resistere alla penetrazione di un altro corpo più duro. Per esempio, la punta di un trapano deve essere più dura del materiale che deve forare.
- Tenacità: è la capacità di un materiale di resistere agli urti senza rompersi. Per esempio, un casco protettivo deve essere realizzato con materiali capaci di assorbire gli urti.
- Resistenza meccanica: è la capacità di un materiale di resistere a sforzi statici. Per esempio, una colonna deve essere in grado di sostenere il peso della struttura che si trova sopra di essa.
- Resistenza alla fatica: è la capacità di resistere a sforzi ripetuti nel tempo. Per esempio, una molla viene sottoposta continuamente a compressioni e distensioni senza rompersi.
